Św. Wincenty z Lerynu (?-450)– święty Kościoła Rzymskokatolickiego, jeden z patronów starokatolicyzmu.

Informacje o życiu św. Wincentego z Lerynu są znane jedynie z jego dzieła Commonitoriumoraz De viris illustribus Gennadjusza z Marsylii. Wiadomo, że po beztroskim życiu wstąpił do klasztoru na wyspie Lerina znajdującej się na Morzu Śródziemnomorskim. Po śmierci był czczony w klasztorze jako święty.

Wraz z Faustusem z Riez oraz Janem Kasjanem stworzyli opozycyjną grupę wobec predestynacyjnych poglądów św. Augustyna. Uważali, że starożytny Kościół przypisywał równorzędną pozycję łasce boskiej jak i woli ludzkiej w zbawieniu. Uważali, że nauka św. Augustyna pozostawała niezgodna z autorytetem Tradycji i tym samym była sprzeczna z starożytną nauką Kościoła przyczyniając się do powstania herezji.

Główne dzieło św. Wincentego Commonitoriumpowstało w 434 r. i oryginalnie składało się z dwóch części. Jednak do dnia dzisiejszego zachowała się jedynie pierwsza. Druga część miała „za przedmiot herezję Nestorjusza i jej potępienie przez Sobór Efeski” [J. Stahr, Święty Wincenty z Lerynu, jego życie, dzieło i znaczenie (w:) Wincenty z Lerynu, Pamietnik. Commonitorium, przeł, wstęp i obj. J. Stahr, Poznań 1928, s. X].

Znaczenie św. Wincentego z Lerynu dla teologii polegało na tym, że podjąłsię próby wskazania metody, która we wszelkich okolicznościach pozwalałaby odróżnić prawdę katolicką od herezji. Taki też postawił sobie cel w swoim dziele. Zdaniem niektórych badaczy ukrytym dążeniem była polemika ze stanowiska semipelagianizmu z  nauczaniem św. Augustyna.

                 Św. Wincentyzdawał sobie sprawę, że samo Pismo Święto nie może być wyłącznym probierzem dla prawdy, gdyż powołując się  na autorytet Pisma osoby dokonujące jego hermeneutyki mogą dochodzić do całkowicie odmiennych twierdzeń. Czynnikiem, który pozwala na odróżnienie prawdy od fałszu jest Tradycja Kościoła katolickiego, która została zdefiniowana jako w  co wszędzie, w co zawsze i w co wszyscy wierzyli (Wincenty z Lerynu, Pamiętnik. Commonitorium, tł. wst. i obj. J. Stahr, Poznań 1928, s. 7).

Odnalezienie Tradycji staje sięmożliwe, gdy człowiek kieruje się trzema wskazaniami:  powszechnością, starożytnością i jednomyślnością nauczania. W momencie, gdy społeczność chrześcijańska nie jest targana rozłamami, sporami wówczas Kościół znajduje się w stanie homeostazy i jest jedynym depozytariuszem prawdy. Oznacza to, że wierny nie chcąc popaść w błędne twierdzenia powinien wierzyć w to, co głosi Kościół jako jedność.Wówczas to zasada jednomyślności jest kryterium prawdy. Jednak czynnik ten traci swoją moc w obliczu powstawania herezji czy schizm, gdy grupa wiernych neguje pewne twierdzenia Kościoła tym samym odłączając się od niego. Wówczas zostaje zaburzona równowaga. W takim wypadku wierny powinien kierować sięzasadą powszechności tzn. jest zobligowany do opowiedzenia się za większością. Sytuacja ulega skomplikowaniu, gdy siły heretyckie i prawowierne znajdują się w równowadze. Wówczas argumenty o powszechności i jednomyślności nie znajdują zastosowania. W takiej sytuacji piastunem prawdy jest ta część, której nauczanie jest zgodne z„starożytną” nauką głoszoną przez Kościół.

Dzieje świata są, według św. Wincentego z Lerynu, nieustannąwalką między dochowującymi prawdziwej wiary, a jej wrogami.  Herezja jest przeciwieństwem prawdy, Tradycji. Jej etiologia tkwi w ludzkiej pysze, która stara się pewien element tradycyjnego nauczania zmienić, czy też usunąć. Akt herezji zasługuje na potępienie i jest ciężkim grzechem, gdyż człowiek stający się jej zwolennikiem oddala się od prawdy. Twierdzenia nie zgodne z nauczaniem Kościoła przestająmieć walor intersubiektywny i niezmienny, a posiadają znamię subiektywności i indywidualizmu. Autor Commonitoriumtwierdzi, że herezje głoszone przez wybitne i znaczące postacie posiadają duży walor odciągający wiernych od Kościoła. Powstawanie fałszywych twierdzeń w zamyśle Boga ma celu wystawienie wiernych na próbę, dzięki której  możliwe staje się odróżnienie prawdziwie wiernych od osób odłączonych od wspólnoty chrześcijańskiej.

Obowiązkiem chrześcijanina jest dochowanie wierności Tradycji. Nie oznacza to bierności i braku postępu, który jest uważany za stan pożądany. Jednak musi to być postęp polegający na pogłębianiu wiary pozostając w zgodzie z Tradycją. Jej odrzucenie oznacza nie postęp, lecz zmianę, co prowadzi do herezji. Rozwój Tradycji miał miejsce przez wieki, w których momentami przełomowymi były sobory, które były zwoływane w chwilach wyjątkowych dla wspólnoty wiernych. Do ich zadań należało przywrócenie prawidłowej interpretacji prawdy w duchu Tradycji, która została zachwiana przez herezje. Sobory nie miały prawa do zaprowadzenia nowych dogmatów. Samemu Soborowi Efeskiemu z 341 poświęcona była druga, niezachowana część Commonitorium, którą znamy jedynie z streszczenia. Według św. Wincentego z Lerynupapieże od początku chrześcijaństwa stawali w obronie Tradycji, która jest zagrożona przez fałszywe twierdzenia, stąd też byli powołani do pełnienia roli obrońców prawdy.

Dzieło Commonitorium i wprowadzone przez św. Wincentego kryterium prawdy było często przywoływane w dobie Kontrreformacji jako argument przeciw protestantyzmowi.

Bibliografia:

R. E. Olson, Historia teologii chrześcijańskiej. Dwadzieścia wieków tradycji i reform, Warszawa 2003; J. Pelikan, Powstanie wspólnej tradycji (100-600). Tradycja chrześcijańska. Historia rozwoju doktryny, t. 1, tł. M. Hoffner, Kraków 2008; Wincenty z Lerynu, Pamiętnik. Commonitorium, przeł., wstęp i obj. J. Stahr, Poznań 1928.

za: http://www.konserwatyzm.pl/artykul/4720/sw-wincenty-z-lerynu-haslo-biograficzne

Dodane przez Stanislaw Papiez - 25 cze 2012. w Tradition. Można śledzić odpowiedzi tego wpisu przez RSS 2.0. Można pozostawić odpowiedź do tego wpisu